Hà Nội đang tìm cách đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực mới cho tăng trưởng, với mục tiêu cài công nghệ vào từng ngành có lợi thế như văn hóa, du lịch, thương mại và làng nghề. Tại hội nghị sơ kết một năm rưỡi triển khai Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Phó bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết thành phố đã cụ thể hóa định hướng này bằng tám nghị quyết chuyên đề mới ban hành trên cơ sở Luật Thủ đô và Nghị quyết 57. Trọng tâm là hình thành các sản phẩm mới như công nghiệp văn hóa, sản phẩm văn hóa số, thương mại điện tử, cùng với hệ thống quản trị đô thị thông minh dựa trên dữ liệu.

Theo ông Phong, một ví dụ cụ thể là ứng dụng hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để điều khiển tín hiệu giao thông thông minh, dự báo ùn tắc và cảnh báo giao thông thời gian thực. Những hạ tầng này được coi là bước đầu dựng nền tảng dữ liệu phục vụ chỉ huy, điều hành và quản trị đô thị thông minh. Song song với đó, Hà Nội định hướng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết trường đại học kỹ thuật, viện nghiên cứu với khu công nghệ cao, doanh nghiệp và nhu cầu thị trường; phát triển các "không gian hấp thụ công nghệ" như Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, khu công nghiệp thế hệ mới, sàn giao dịch công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và quỹ đầu tư mạo hiểm.

Ở tầm quốc gia, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhấn mạnh chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, trong đó khoa học cơ bản được đặt vào vị trí trung tâm. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý những lĩnh vực đang định hình tương lai thế giới như AI, bán dẫn, lượng tử, công nghệ sinh học, vật liệu mới, dữ liệu và năng lượng mới đều khởi nguồn từ các nghiên cứu cơ bản được đầu tư liên tục trong nhiều thập kỷ. Quan điểm này được các chuyên gia như TS. Trịnh Thị Tú Anh coi là bước chuyển tư duy, khi khoa học cơ bản không còn bị nhìn như lĩnh vực tiêu tốn nguồn lực mà là khoản đầu tư chiến lược cho năng lực nội sinh và cạnh tranh dài hạn.

Tuy nhiên, thách thức lớn lại nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Tại một phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo Trung ương, lãnh đạo cấp cao chỉ rõ "điểm nghẽn" chính của chuyển đổi số hiện nay không còn ở hạ tầng hay nguồn lực đầu tư, mà ở năng lực thực thi và trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, địa phương. Ở nhiều nơi, chuyển đổi số vẫn bị coi là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin, dẫn tới dữ liệu phân tán, hệ thống thiếu kết nối, dịch vụ công trực tuyến chưa phát huy hiệu quả. Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo và qua các hội nghị sơ kết Nghị quyết 57, khi người đứng đầu chưa coi dữ liệu là tài sản chiến lược, chưa sử dụng nền tảng số trong điều hành hằng ngày, thì khó tạo ra thay đổi trong cả bộ máy và khó hiện thực hóa tham vọng đưa khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng.

Aktivitas vulkanik di dua gunung api aktif di Pulau Jawa menguat dalam beberapa hari terakhir, menambah tekanan pada sistem mitigasi bencana di wilayah padat penduduk. Di Yogyakarta, Gunung Merapi mencatat dua kali luncuran awan panas guguran dan 18 kali guguran lava pijar hanya dalam periode 12 jam pengamatan terakhir. Di Jawa Timur, Gunung Semeru pada Sabtu pagi (4/7/2026) erupsi dan meluncurkan kolom abu vulkanik setinggi sekitar 1,4 kilometer di atas puncak, mendorong Pusat Vulkanologi dan Mitigasi Bencana Geologi (PVMBG) mempertegas peringatan kewaspadaan bagi masyarakat sekitar.

Laporan harian yang dirilis melalui laman resmi magma.esdm.go.id menunjukkan, sejak Kamis (2/7/2026) pukul 18.00 WIB hingga Jumat (3/7/2026) pukul 06.00 WIB, awan panas guguran Merapi meluncur sejauh maksimal 1.800 meter ke arah Kali Sat/Putih. Dalam interval yang sama, guguran lava pijar teramati total 18 kali dengan jarak luncur maksimum hingga 2.500 meter ke arah alur sungai yang sama. Data kegempaan mengindikasikan dinamika magma di perut gunung masih tinggi, dengan puluhan gempa guguran serta puluhan gempa hybrid/fase banyak yang terekam dalam rentang beberapa jam.

Di sisi lain, Semeru yang berstatus Level III (Siaga) menambah daftar gunung dengan aktivitas signifikan. PVMBG melaporkan erupsi Sabtu pagi pukul 06.08 WIB itu memuntahkan kolom abu putih hingga kelabu dengan intensitas sedang dan condong ke arah selatan. Erupsi tersebut terekam di seismogram dengan amplitudo maksimum 22 mm dan durasi sekitar 2 menit 17 detik, dan masih berlangsung saat laporan disusun. Otoritas mengingatkan potensi Awan Panas Guguran (APG), guguran lava, dan aliran lahar di sepanjang aliran sungai dan lembah yang berhulu di puncak, terutama Besuk Kobokan, Besuk Bang, Besuk Kembar, dan Besuk Sat.

Merespons dinamika ini, PVMBG mempertahankan sejumlah pembatasan ketat di sekitar Semeru. Masyarakat dilarang beraktivitas di sektor tenggara sepanjang Besuk Kobokan sejauh 13 kilometer dari puncak, serta diminta menjaga jarak minimal 500 meter dari tepi sungai di luar zona tersebut karena berpotensi terlanda perluasan awan panas dan aliran lahar hingga 17 kilometer dari sumber erupsi. Selain itu, aktivitas dalam radius 5 kilometer dari kawah/puncak tidak dianjurkan mengingat risiko lontaran batu pijar. Di Merapi, meski rekomendasi rinci dalam laporan yang dikutip tidak disebutkan, intensitas guguran lava dan awan panas ke arah alur sungai menegaskan pentingnya disiplin terhadap zona rawan bencana yang telah ditetapkan otoritas kebencanaan setempat.

Deretan data kegempaan dan visual dari dua gunung ini menempatkan kembali aspek mitigasi sebagai fokus utama, terutama bagi permukiman yang berada di hilir sungai-sungai yang berhulu di puncak. Dengan beberapa gunung lain di Indonesia juga berada pada status Siaga, otoritas menghadapi tantangan simultan menjaga kewaspadaan publik tanpa memicu kepanikan, sembari memastikan aktivitas ekonomi dan mobilitas warga tetap berada dalam koridor keselamatan yang direkomendasikan.